Featured

สำนวนสุภาษิตไทย

ความหมายของสำนวนสุภาษิตไทย

สุภาษิต หมาย ถึง คำพูดที่พูดออกมา ไม่ว่าจะเป็นทำนอง สำนวนโวหาร หรือคำพังเพย แต่มีเนื้อความหรือความหมายที่ดี เป็นคำตักเตือนสั่งสอนและสะกิดใจให้ระลึกถึงอยู่เสมอ คนไทยเรามักหยิบยกคำสุภาษิตมาเป็นตัวอย่างในการอบรมสั่งสอนลูกหลานหรือผู้ ที่มีอายุน้อยกว่า หรือบางครั้งใช้แสดงเปรียบเทียบประกอบการสนทนา

 สุภาษิตไทย แบ่งออกเป็น ประเภท คือ

  1. คำสุภาษิตประเภทที่พูด อ่านหรือเข้าใจเนื้อความได้ทันที โดยไม่ต้องแปลความหมาย
  2. 2.คำ สุภาษิตประเภทที่พูด อ่านหรือฟังแล้วยังไม่เข้าใจเนื้อความนั้นในทันที ต้องนึกตรึกตรอง ต้องแปลความตีความหมายเสียก่อนจึงจะทราบเนื้อแท้ของความเหล่านั้น

สำนวน หมายถึง โวหาร ทำนองพูด ถ้อยคำที่เรียบเรียง ถ้อยคำที่ไม่ถูกไวยากรณ์แต่รับใข้เป็นภาษาที่ถูกต้อง การแสดงถ้อยคำออกมาเป็นข้อความพิเศษเฉพาะภาษาหนึ่งๆ

สำนวนไทย มีความหมายโดยนัย เป็นลักษณะความหมายเชิงอุปมาเปรียบเทียบ ไม่แปลความหมายตามตัวอักษร จึงฟังแล้วมัก จะไม่ได้ความหมายของตัวมันเอง ต้องนำไปประกอบกับบุคคล กับเรื่อง หรือเหตุการณ์จึงจะได้ความหมายเป็นคติเตือนใจ เช่นเดียวกับคำที่เป็นสุภาษิต

ความแตกต่างของสุภาษิตและสำนวน

สุภาษิต จะไม่มีการเสียดสีหรือติชมอย่างคำพังเพย เป็นถ้อยคำที่แสดงหลักความเป็นจริง เป็นที่ยอมรับกันโดย ทั่วๆไป สุภาษิตนี้ยังมีความหมายรวมไปถึง สัจธรรม คำสั่งสอนที่เป็นความจริงอันเที่ยงแท้ทางศาสนาด้วย เช่น ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน เป็นต้น

สำนวนไทย หมวด ก ข ค

สำนวนไทยหมวดก.

กบในกะลาครอบ-คนที่ขาดวิสัยทัศน์มองเห็นแต่สิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเท่านั้น
กรวดน้ำคว่ำขัน-ตัดขาดไม่คบค้าสมาคนด้วยอีกต่อไป
กระดูกร้องไห้-การจับตัวฆาตกรมาลงโทษได้หลังจากพบหลักฐานโดยบังเอิญ
กระต่ายหมายจันทร์-ชายที่หลงรักหญิงที่สูงส่งกว่าตนและไม่มีทางที่ความรักจะสมหวัง
กว่าถั่วจะสุกงาก็ไหม้-การทำอะไรสองอย่างพร้อมกันโดยไม่รอบคอบหรือชักช้า-อาจเกิดความเสียหายได้
กบเลือกนาย-ต้องการเปลี่ยนเจ้านายตลอดเวลา
ก้มหน้าก้มตา-ทำโดยไม่มองสิ่งใด
กระจอกงอกง่อย-ยากจนเข็ญใจ
กระจัดพลัดพราย-แตกซ่านเซ็นไป
กระชังหน้าใหญ่- จัดจ้าน
กระเชอก้นรั่ว- สุรุ่ยสุร่าย
กระดกกระดนโด่- ท่าท่างเก้งก้างไม่เรียบร้อย
กระดังงาลนไฟ- หญิงที่เคยแต่งงาน-หรือผ่านชายมามากแล้ว-ย่อมรู้ชั้นเชิงทางปรนนิบัติ
และเอาอกเอาใจผู้ชายได้ดีกว่า-หญิงที่ยังไม่เคยแต่งงาน
กระดี่ได้น้ำ- แสดงความดีใจหรือตื่นเต้นจนตัวสั่น
กระดูกแข็ง- ไม่ตายง่ายๆ
กระดูกสันหลังของชาติ- ชาวนา
กระต่ายขาเดียว- ยืนกรานไม่ยอมรับ
กระต่ายสามขา- ยืนกรานไม่ยอมรับ
กระต่ายแหย่เสือ- คนเล็กยั่วคนตัวใหญ่
กระเทือนซาง- พูดหรือกระทำให้คนอื่นสะเทือนใจ
กระสือตอมห่า- รุมกันแสวงหาผลประโยชน์
กระแตวับ- หน้าเป็น
กระโถนท้องพระโรง- ผู้ที่ใครๆก็ใช้งานได้-และเป็นที่ระบายอารมณ์ของทุกคน
กลมเป็นลูกบิลเลียด- หลบหลีกไปได้คล่องจนจับไม่ติด
กลมเป็นลูกมะพร้าว- หลบหลีกไปได้คล่องจนจับไม่ติด
กลางเก่ากลางใหม่- ไม่เก่าไม่ใหม่
กลับเนื้อกลับตัว- เลิกทำชั่ว หันมาทำดี
กลับหน้ามือเป็นหลังมือ- เปลี่ยนแปลงทำให้ผิดไปจากเดิม อย่างตรงกันข้าม
กลืนไม่เข้า คายไม่ออก- จำใจทน ตกอยู่ในที่ลำบาก
กวนน้ำให้ขุ่น- ขุดคุ้ยเรื่องราวที่สงบไปแล้วให้กลับมาวุ่นวาย
กวัดไกวไสส่ง- ขออย่าได้พบเห็นกันอีกเลย
กอดแข้งกอดขา- ประจบประแจง
ก่อกรรมทำเข็ญ- ก่อความเดือดร้อนร่ำไป
ก่อร่างสร้างตัว- ตั้งเนื้อตั้งตัวเป็นหลักเป็นฐาน
กะลา- ไม่มีค่า
กัดก้อนเกลือกิน- ตกอยู่ในภาวะลำบากยากจน
กัดหางตนเอง- พูดวนไปวนมา
กันดีกว่าแก้- ป้องกันไม่ให้เกิดเหตุ
กันท่า- กีดกันไม่ให้ผู้อื่นได้ประโยชน์
กาคาบพริก- ลักษณะคนผิวดำแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีแดง
กาฝาก- แฝงอยู่กับคนอื่นโดยที่ไม่ได้ทำประโยชน์ให้
กาในหมู่หงส์- คนชั้นต่ำในหมู่ผู้ดี
กาหลงรัง- ผู้ที่ติดอยู่บ้านใดบ้านหนึ่งไม่ยอมกลับบ้าน ไม่มีที่พักพิง
กำปั้นทุบดิน- พูดแบบขอไปที
กำเริบเสิบสาน- ได้ใจ เหิมใจ
กำลังกินกำลังนอน- อยู่ในวัยกินวัยนอน
กิ่งทองใบหยก- เหมาะสมกัน
กิ่งกาได้ทอง- เมื่อได้ยศศักดิ์เพียงเล็กน้อยก็หยิ่งจองหองลืมตน
กินเกลือกินกะปิ- โง่
กินแกงร้อน- ทำอะไรเมื่อจวนตัว
กินของเก่า- อาศัยของเก่ากิน
กินขาด- ดีกว่ามาก-เหนือกว่ามาก
กินขันหมาก- ได้แต่งงานอย่างมีหน้ามีตา
กินข้าวร้อนนอนตื่นสาย- คนชั้นเจ้าขุนมูลนาย
กินข้าวต้มกระโจมกลาง- ทำอะไรฉับพลันก่อให้เกิดความเสียหาย
กินดิบ- ชั้นเชิงในการเอาชนะเหนือกว่ามาก
กินนอกกินใน- เอาประโยชน์ทั้งขึ้นทั้งล่อง ทั้งทางตรงและทางอ้อม
กินน้ำตา- ร้องไห้ เศร้าโศก
กินน้ำตาต่างข้าว- ได้รับความทุกข์มาก
กินน้ำใต้ศอก- จำต้องเป็นรองเขา
กินน้ำพริกก้นถ้วย- จำเจอยู่กับเมียคนเดียว
กินบ่อนนอนบ่อน- เล่นการพนันจัด
กินบ้านกินเมือง- เป็นเจ้าเมือง
กินบุญเก่า- ได้รับผลประโยชน์แห่งความดีที่ทำไว้
กินรังแตน- อารมณ์เสียเอะอะโวยวายเกินกว่าเหตุ
กินลมกินแล้ง- ไม่ได้ประโยชน์อะไรเลย
กินล้างกินผลาญ- กินครึ่งทิ้งครึ่ง
กินเศษกินเลย- กินกำไร ยักส่วนที่เหลือไว้เป็นของตน
กินเส้น- ชอบกัน
กินเหล็กกินไหล- ทนต่อความเหน็ดเหนื่อย หรือความเจ็บปวดได้อย่างผิดปกติ
กู่ไม่กลับ- ไม่ฟังคำทัดทาน
กู้หน้า- ช่วยทำให้ชื่อเสียงคงอยู่
เก็บดอกไม้ร่วมต้น- เคยทำบุญร่วมกันมาแต่ชาติปางก่อน จึงได้มาอยู่ร่วมกันในชาตินี้
เก็บเล็กผผสมน้อย- เก็บรวบรวมทีละเล็กทีละน้อย
เกเรเกตุง- ไม่เอาการเอางาน
เก่ากะลา- ไม่มีค่า
เกลือจิ้มเกลือ- ไม่ยอมเสียเปรียบกัน
เกลือเป็นหนอน- คนในบ้านเป็นพวกเดียวกับคนคิดคดทรยศ
เกี่ยวดองหนองยุ่ง- เกี่ยวข้องกันอย่าซับซ้อน
แกงจืดรู้คุณเกลือ- ต่อเมื่อเดือดร้อนนึกถึงคุณ
แกว่งเท้าหาเสี้ยน- หาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัว
แก่มะพร้าวห้าว- คนแก่แต่ยังแข็งแรงอยู่
แก้วลืมคอน- คนที่รักกันแล้วไปหลงคนอื่น
แกะดำ- คนที่ทำอะไรผิดเพื่อนผิดฝูงในกลุ่ม
ไกลปืนเที่ยง- ไม่รู้อะไรห่างไกลความเจริญ
ไก่แก่แม่ปลาช่อน- หญิงค่อนข้างมีอายุที่มีมารยาและเล่ห์เหลี่ยม
ไก่รองบ่อน- ผู้ที่อยู่ในฐานะตัวสำรอง
ไก่หลง- ผู้หญิงหากินที่วางตนเพื่อหลอกชายให้เข้าใจว่าเป็นผู้หญิงดีเข้ามาตีสนิท
ไก่ได้พลอย- เห็นสิ่งที่มีค่าเป็นสิ่งไม่มีค่า
ไก่โห่- เวลาเช้า
ไก่อ่อน- อ่อนหัด
กงเกวียนกำเกวียน- เวรสนองเวร กรรมสนองกรรม
กระต่ายตื่นตูม- คนที่แสดงอาการตื่นตกใจง่ายโดยไม่ทันสำรวจให้ถ่องแท้ก่อน
กำแพงมีหูประตูมีช่อง,-กำแพงมีหูประตูมีตา การที่จะพูดหรือทำอะไรให้ระมัดระวัง แม้จะเป็นความลับเพียงไร ก็อาจมีคนล่วงรู้ได้
กินที่ลับไขที่แจ้ง- เปิดเผยเรื่องที่ทำกันในที่ลับ
กินบนเรือนขี้บนหลังคา- เนรคุณ
กินปูนร้อนท้อง- ทำอาการมีพิรุธขึ้นเอง แสดงอาการเดือดร้อนขึ้นเอง
เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง- เกลียดตัวเขา แต่อยากได้ผลประโยชน์จากเขา
เกี่ยวแฝกมุงป่า- ทำอะไรเกินกำลังความสามารถของตัว
ใกล้เกลือกินด่าง- มองข้ามหรือไม่รู้ค่าของดีที่อยู่ใกล้ตัวซึ่งจะเป็นประโยชน์แก่ตน กลับไปแสวงหาสิ่งอื่นที่ด้อยกว่า
ไก่เห็นตีนงู-งูเห็นนมไก่- ต่างฝ่ายต่างรู้ความลับของกันและกัน

สำนวนไทย หมวด ข.

ขนทรายเข้าวัด- ทำบุญทำกุศลโดยวิธีนำ-หรือหาประโยชน์เพื่อส่วนรวม
ขวานผ่าซาก- พูดตรงเกินไปโดยไม่เลือกกาลเทศะและบุคคล
เขียนเสือให้วัวกลัว- ทำเป็นขู่ให้เสียขวัญหรือเกรงขาม
ขี่ช้างจับตั๊กแตน- ลงแรงมากแต่ได้ผลน้อยไม่คุ้มค่า
ไข่ในหิน – ของที่ต้องระมัดระวังทะนุถนอมอย่างยิ่ง
ขมิ้นกับปูน- ชอบทะเลาะวิวาทเสมอเมื่ออยู่ใกล้กัน,ไม่ถูกกัน
ข่มเขาโคขืน- บังคับขืนใจผู้อื่นให้ทำตามที่ตนต้องการ-เช่นจะจัดแจงแต่งตามอารมณ์ให้กินหญ้าเรา เหมือนข่มเขาโคขืนให้กินหญ้า
ขว้างงูไม่พ้นคอ- ทำอะไรแล้วผลร้ายกลับมาสู่ตัว
ขวานผ่าซาก- โผงผางไม่เกรงใจใคร (ใช้แก่กริยาพูด)
ขิงก็รา ข่าก็แรง- ต่างก็จัดจ้านพอๆ-กัน,ต่างก็มีอารมณ์ร้อนพอๆกัน,ต่างไม่ยอมลดละกัน
ขี้แพ้ชวนตี- แพ้ตามกติกาแล้วยังไม่ยอมรับว่าแพ้จะเอาชนะด้วยกำลัง,แพ้แล้วพาล
ขุนไม่ขึ้น,ขุนไม่เชื่อง- เลี้ยงไม่เชื่องมีแต่เนรคุณ
ขนมพอสมกับน้ำยา- เสมอกัน
ขนหน้าแข้งไม่ร่วง- ไม่กระทบกระเทือนถึงเดือดร้อน
ข้าวยากหมากแพง- สภาวะขาดแคลนเกิดความอดอยาก
ข้าวใหม่ปลามัน- อะไรที่เป็นของใหม่ถือว่าดี
เข้าตามตรอกออกตามประตู- ทำตามธรรมเนียม ประเพณี
เข้าเนื้อ- ขาดทุน เสียเปรียบ
ขมเป็นยา- คำติมักทำให้ได้สติ หรือสำนึกตัว
ข่มเหงคะเนงร้าย- รังแกและคอยคิดทำร้ายผู้ที่อ่อนแอกว่าเสมอ
เข้าพกเข้าห่อ- เอาเป็นประโยชน์ส่วนตน
เข้าพระเข้านาง- เข้าไหนไม่ขัดเขิน
เข้ารกเข้าพง- พูดหรือทำไม่ถูกกับเรื่อง เพราะไม่ชำนาญ
เข้าร่องเข้ารอย- ถูกแบบแผนที่วางไว้
เข้าเลือดเข้าเนื้อ- เสียผลประโยชน์แล้วยังต้องเสียเงินอีกด้วย
เข้าไส้- ถึงอกถึงใจ
เข้าหูซ้ายทะลุหูขาว- บอกหรือสอนไม่ได้ผล
แขนซ้ายแขนขวา- บริวารหรือผู้ใต้บังคับบัญชา ที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรง
เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม- ประพฤติตนให้เหมาะสมกับกาละเทศะ
ขายผ้าเอาหน้ารอด- ยอมสละสิ่งสำคัญเพื่อรักษาชื่อเสียงไว้
เขียนด้วยมือลบด้วยตีน- ยกย่องแล้วกลับทำลายในภายหลัง
เข็นครกขึ้นภูเขา- ทำงานที่ยากลำบากอย่างยิ่ง
โดยต้องใช้ความพยายามและอดทนอย่างมาก

สำนวนไทย หมวด ค.

คนล้มอย่าข้าม- อย่าดูถูกหรือซ้ำเติมคนที่พลาด สำนวนนี้บางทีใช้ว่า “ไม้ล้มข้ามได้-คนล้มอย่าข้าม”
คมในฝัก- ผู้มีความรู้ความสามารถ แต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็ไม่แสดงออกมาให้ปรากฏ
คว่ำบาตร- ประกาศไม่ยอมคบค้าสมาคมด้วยไม่ร่วมงานด้วย
คับที่อยู่ได้-คับใจอยู่ยาก- ที่อยู่แม้จะคับแคบก็อยู่ได้ถ้าสบายใจ แต่ถ้าอึดอัดใจที่อยู่จะกว้างขวางใหญ่โตอย่างไรก็อยู่ไม่ได้
คนดีผีคุ้ม- คนทำดีมักไม่มีภัย
คลุมถุงชน- การแต่งงานที่ผู้ใหญ่จัดให้โดยที่ผู้แต่งงานไม่เคยรู้จักกันและไม่มีโอกาสเลือกคู่ครองเอง
คว้าน้ำเหลว- การทำสิ่งใดด้วยความตั้งแล้วไม่สำเร็จ ไม่ได้ผลตามที่ต้องการ (ใช้แก่กริยาพูด)
คางคกขึ้นวอ- คนมีฐานะต่ำต้อย พอได้ดีแล้วก็มักแสดงกิริยาอวดดีลืมตัว
คาบลูกคาบดอก- ไม่แน่ว่าจะเป็นอย่างไหน ก่ำกึ่งกันอยู่
คืบก็ทะเลศอกก็ทะเล- เอย่าประมาททะเลเพราะอาจเกิดอันตรายได้ทุกเมื่อ
คู่แล้วไม่แคล้วกัน- คู่ที่เคยสร้างบุญกุศลร่วมกัน เคยเป็นคู่กันมาก่อนย่อม
ไม่แคล้วคลาดกัน
คลื่นกระทบฝั่ง- เรื่องที่เกิดขึ้นอย่างครึกโครม ทำท่าจะเป็นเรื่องใหญ่ แต่แล้วกลับเงียบหายไป
คงเส้นคงวา- เสมอต้นเสมอปลาย
คนละไม้คนละมือ- ต่างคนต่างช่วยกันทำ
คนตายขายคนเป็น- คนที่ตายไปแล้ว มีหนี้สินติดตัวอยู่มาก ทำให้คนที่อยู่ซึ่งเกี่ยวข้องหรือเป็นญาติพี่น้องต้องรับผิดชอบใช้หนี้และมิหนำซ้ำ ต้องเป็นภาระในการจัดทำศพ ซึ่งถ้าหากไม่มีเงินเลย
ก็ต้องไปกู้หนี้ยืมสินเขามาทำศพด้วย
คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ- เปรียบผืนหนังของสัตว์ส่วนมากย่อมจะมีผืนเล็กกว่าเสื่อฉะนั้นสำนวนนี้ก็หมายถึงว่า คนที่จะรักเราจริงๆมีน้อยแต่คนเกลียดหรือคนชังเรามีเป็นส่วนมากกว่า
คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย- เมื่อเวลาไปไหนคนเดียวไม่ปลอดภัยนัก-อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ เรียกว่า “หัวหาย”ถ้าไปด้วยกันสองคน ก็อาจจะช่วยขจัดเหตุร้ายหรือเป็นเพื่อนอุ่นใจได้ดีกว่าไปคนเดียว
ครอบจักรวาล- กว้างเกินไปจนไม่ทราบว่าหมายถึงอะไร
ครึ่งๆกลางๆ- ไม่ตลอด-ไม่จบ
คร่ำหวอด- ทำอยู่นานจนเก่ง
คลับคล้ายคลับคลา- รู้แต่เห็นไม่ชัด จำได้ไม่ถนัด
คลื่นใต้น้ำ- เหตุการณ์ที่กรุ่นอยู่ภายใน แต่ภายนอกดูสงบ
คลุกคลีตีโมง- มั่วสุมหรืออยู่พัวพันกันอย่างใกล้ชิด
ควันหลง- เรื่องยังไม่ยุติ
คว่ำบาตร- ไม่ยอมคบค้าสมาคม
คอขาดบาดตาย- ร้ายแรงถึงกับต้องเสียชีวิต
คอทองแดง- ผู้ที่ดื่มสุรามากๆ-แล้วไม่เมา
คอเป็นเอ็น- ขึ้นเสียงเถียงโต้อย่างไม่ลดละ
คางคกขึ้นวอ- คนมีฐานะต่ำต้อย พอได้ดีมักลืมตัว
คางเหลือง- ป่วยหรือบาดเจ็บจนแทบเสียชีวิต
คาบเส้นยาแดง- ทำงานเสร็จตามกำหนดพอดี
คาหนังคาเขา- จับได้ขณะกระทำผิด
เคราะห์หามยามร้าย- เคราะห์ร้าย
กัดก้อนเกลือกิน- ตกอยู่ในภาวะลำบากยากจน
เค็มเป็นเกลือ- ไม่ยอมเสียเปรียบผู้อื่น
เคียงบ่าเคียงไหล่- ฐานะเสมอกัน ทัดเทียมกัน อยู่ในระดับเดียวกัน
โคแก่กินหญ้าอ่อน- คนสูงอายุชอบหญิงซึ่งอายุน้อยกว่ามาก
โคมลอย- เรื่องเหลวไหลไม่มีมูล
โค่นกล้วยอย่าไว้หน่อ-ฆ่าพ่ออย่าไว้ลูก- กำจัดศัตรูให้หมดสิ้น

สำนวนไทย หมวด ฆ ง จ

สำนวนไทย หมวด ฆ.

ฆ่าความอย่าเสียดายพริก – ทำการใหญ่ไม่ควรตระหนี่

สำนวนไทย หมวด ง.

งมเข็มในมหาสมุทร – ทำกิจที่สำเร็จได้ยาก
งอมืองอตีน – เกียจคร้าน, ไม่สนใจขวนขวายการทำงาน
เงยหน้าอ้าปาก – มีฐานะดีขึ้นกว่าเดิมพอทัดเทียมเพื่อน

สำนวนไทย หมวด จ.

จับแพะชนแกะ – ทำอย่างขอไปที ไม่ได้อย่างนี้ก็เอาอย่างนั้นเข้าแทน เพื่อให้ลุล่วงไป
จับเสือมือเปล่า – แสวงหาประโยชน์โดยตัวเองไม่ต้องลงทุน
จุดไต้ตำตอ – พูดหรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังเอิญไปโดนเจ้าตัวเข้า โดยที่ผู้พูดไม่รู้ตัว

สำนวนไทย หมวด ช ซ ฒ

สำนวนไทย หมวด ช.

ชนักติดหลัง – ความชั่วหรือความผิดที่ยังติดตัวอยู่
ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน – ชักนำศัตรูเข้าบ้าน
ชักใบให้เรือเสีย – พูดหรือทำขวาง ๆ ให้การสนทนาหรือการงานเขวออกนอกเรื่องไป
ชักแม่น้ำทั้งห้า – พูดจาหว่านล้อมยกยอบุญคุณเพื่อขอสิ่งที่ประสงค์
ชักหน้าไม่ถึงหลัง – มีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย
ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม, ช้า ๆ ได้พร้าสองเล่มงาม – ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำแล้วจะสำเร็จผล
ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิดไม่มิด – ความชั่วหรือความผิดร้ายแรงที่คนรู้ทั่วกันแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด
ชิงสุกก่อนห่าม – ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัน หรือยังไม่ถึงเวลา (มักหมายถึงการลักลอบได้เสียกันก่อนแต่งงาน)
ชุบมือเปิบ – ฉวยประโยชน์จากคนอื่นโดยไม่ได้ลงทุนลงแรง

สำนวนไทย หมวด ซ.

ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ, ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าหนาว – ซื้อของไม่คำนึงถึงกาลเวลาย่อมได้ของแพง, ทำอะไรไม่เหมาะกับกาลเวลาย่อมได้รับความเดือดร้อน

สำนวนไทย หมวด ฒ.

เฒ่าหัวงู – คนแก่หรือคนมีอายุมากที่มีเล่ห์เหลี่ยมหรือกลอุบาย หลอกเด็กผู้หญิงในทางกามารมณ์

สำนวนไทย หมวด ด ต ถ

สำนวนไทย หมวด ด.

ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่, ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่ – ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือผู้หญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง
เด็ดดอกไม้ร่วมต้น – เคยทำบุญกุศลร่วมกันมาแต่ชาติก่อน จึงมาอยู่ร่วมกันในชาตินี้
เดินตามหลังผู้ใหญ่ หมาไม่กัด – ประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย
ได้ทีขี่แพะไล่ – ซ้ำเติมเมื่อผู้อื่นเพลี่ยงพล้ำ

สำนวนไทย หมวด ต.

ตกกระไดพลอยโจน – จำเป็นที่จะต้องยอมเข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อไม่มีทางเลี่ยง
ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้ – ตกอยู่ในที่คับขันอย่างไรก็ไม่เป็นอันตราย
ตบมือข้างเดียวไม่ดัง – ทำอะไรฝ่ายเดียวไม่เกิดผล
ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา – ให้รู้จักฐานะของตนและเจียมตัว
ตัดช่องน้อยแต่พอตัว – เอาตัวรอดแต่ผู้เดียว
ตัดไฟต้นลม, ตัดไฟหัวลม – ตัดต้นเหตุเพื่อไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามต่อไป
ตัดหางปล่อยวัด – ตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง ไม่เอาเป็นธุระอีกต่อไป
ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ – ลงทุนไปโดยได้ผลประโยชน์ไม่คุ้มทุน
ตีตนก่อนไข้, ตีตนตายก่อนไข้ – กังวลทุกข์ร้อนหรือหวาดกลัวในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
ตีนถีบปากกัด – มานะพยายามทำงานทุกอย่างเพื่อปากท้องโดยไม่คำนึงถึงความเหนื่อยยาก
ตีวัวกระทบคราด – โกรธคนหนึ่งแต่ทำอะไรเขาไม่ได้ ไพล่ไปรังควานอีกคนหนึ่ง
เตี้ยอุ้มค่อม – คนที่มีฐานะต่ำต้อยหรือยากจน แต่รับภาระเลี้ยงดูคนที่มีฐานะเช่นตนอีก
แตงร่มใบ – มีผิวเป็นนวลใยในวัยสาว

สำนวนไทย หมวด ถ.

ถ่มน้ำลายรดฟ้า – ประทุษร้ายต่อสิ่งที่สูงกว่าตน ตัวเองย่อมได้รับผลร้าย
ถอนรากถอนโคน – ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม
ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น – ดูเหมือนรอบคอบถี่ถ้วน แต่ไม่รอบคอบถี่ถ้วนจริง
เถรส่องบาตร – คนที่ทำอะไรตามเขาทั้ง ๆ ที่ไม่รู้เรื่องราว

สำนวนไทย หมวด ท น บ

สำนวนไทย หมวด ท.

ทรัพย์ในดิน สินในน้ำ – สิ่งที่มีอยู่หรือเกิดตามธรรมชาติ อันอาจนำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ได้
ทองไม่รู้ร้อน – เฉยเมย,ไม่กระตือรือร้น, ไม่สะดุ้งสะเทือน
ทำคุณบูชาโทษ โปรดสัตว์ได้บาป – ทำคุณแต่กลับเป็นโทษ ทำดีแต่กลับเป็นร้าย
ทำนาบนหลังคน – หาผลประโยชน์ใส่ตนโดยขูดรีดผู้อื่น
ทำบุญเอาหน้า – ทำบุญเพื่ออวดผู้อื่น ไม่ใช่ทำด้วยใจบริสุทธิ์
เทือกเถาเหล่ากอ เชื้อสายวงศ์ตระกูลที่สืบเนื่องต่อกันมา

สำนวนไทย หมวด น.

นกสองหัว – คนที่ทำตัวฝักใฝ่เข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่ายที่ไม่เป็นมิตรกัยโดยหวังประโยชน์เพื่อตน
นายว่าขี้ข้าพลอย – พลอยพูดผสมโรงติเตียนผู้อื่นตามนายไปด้วย
น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง – พูดมากแต่ได้เนื้อหาสาระน้อย
น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา – ทีใครทีมัน
น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย – คำพูดที่ตรงไปตรงมา อาจไม่ถูกใจผู้ฟัง แต่ไม่เป็นพิษเป็นภัย คำพูดที่ไพเราะอ่อนหวาน ซึ่งถูกใจผู้ฟัง แต่อาจเป็นโทษเป็นภัยได้

สำนวนไทย หมวด บ.

บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น – รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน มิให้กระทบกระเทือนใจกัน
บ่างช่างยุ – คนที่ชอบพูดส่อเสียดยุยงให้เขาแตกกัน
บ้าหอบฟาง – บ้าสมบัติ เห็นอะไร ๆ เป็นของมีค่าจะเอาทั้งนั้น, อาการที่หอบหิ้วสิ่งของพะรุงพะรัง
บุญทำกรรมแต่ง – บุญหรือบาปที่ทำไว้ในชาติก่อน เป็นเหตุทำให้รูปร่างหน้าตาหรือชีวิตของคนเราในชาตินี้ สวยงาม ดี ชั่ว เป็นต้น
เบี้ยน้อยหอยน้อย – มีเงินน้อย, มีไม่มาก
เบี้ยบ้ายรายทาง – เงินที่จะต้องใช้จ่ายหรือเสียไปเรื่อย ๆ เป็นระยะ ๆ ในขณะทำธุรกิจอย่างใดอย่างหนึ่งให้สำเร็จ

สำนวนไทย หมวด ป ผ ฝ

สำนวนไทย หมวด ป.

ปล่อยลูกนกลูกกา – ปล่อยให้เป็นอิสระ, ไม่เอาผิด
ปล่อยเสือเข้าป่า – ปล่อยศัตรูไปอาจกลับมาทำร้ายภายหลังอีก
ปลาหมอตายเพราะปาก – คนที่พูดพล่อยจนได้รับอันตราย
ปลาใหญ่กินปลาเล็ก – คนที่มีอำนาจหรือผู้ใหญ่ที่กดขี่ข่มเหงผู้อ่อนแอหรือผู้น้อย
ปลูกเรือนคร่อมตอ – กระทำสิ่งซึ่งล่วงล้ำ ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่น จะโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือไม่ก็ตาม
ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน – ทำตามความพอใจของผู้ที่จะได้รับผลโดยตรง
ปอกกล้วยเข้าปาก – ง่าย
ปากปราศรัยใจเชือดคอ – พูดดีแต่ใจคิดร้าย
ปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนม – ยังเป็นเด็ก
ปากว่าตาขยิบ – พูดอย่างหนึ่ง แต่ทำอีกอย่างหนึ่ง
ปากหวานก้นเปรี้ยว – พูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ
ปิดทองหลังพระ – ทำความดีแต่ไม่ได้รับการยกย่อง เพราะไม่มีใครเห็นคุณค่า
ปิดประตูตีแมว – รังแกคนไม่มีทางสู้ และไม่มีทางหนีรอดไปได้
ปีกกล้าขาแข็ง – พึ่งตัวเองได้ (เป็นคำที่ผู้ใหญ่มักใช้กล่าวเชิงตำหนิติเตียนผู้น้อย)
เป็ดขันประชันไก่ – ผู้ที่มีความรู้ความสามารถน้อย แต่อวดแสดงแข่งกับผู้ที่มีความรู้ความสามารถสูง
ไปไหนมาสามวาสองศอก – ถามอย่างหนึ่งตอบไปอีกอย่างหนึ่ง

สำนวนไทย หมวด ผ.

ผักชีโรยหน้า – การทำความดีเพียงผิวเผิน
ผ้าขี้ริ้วห่อทอง – คนมั่งมีแต่แต่งตัวซอมซ่อ
ผีซ้ำด้ำพลอย – ถูกซ้ำเติมเมื่อพลาดพลั้งลง หรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย

สำนวนไทย หมวด ฝ.

ฝนตกขี้หมูไหล คนจัญไรมาพบกัน – พลอยเหลวไหลไปด้วยกัน
ฝนทั่งให้เป็นเข็ม – เพียรพยายามสุดความสามารถจนกว่าจะสำเร็จผล
ฝากปลาไว้กับแมว – ไว้วางใจคนที่ไม่ควรไว้วางใจ
ฝากผีฝากไข้ – ขอยึดเป็นที่พึ่งจนวันตาย
ฝ่าคมหอกคมดาบ – เสี่ยงภัยในสงคราม, เสี่ยงอันตรายจากอาวุธนานาชนิด

สำนวนไทย หมวด พ ฟ ม

สำนวนไทย หมวด พ.

พบไม้งามเมื่อยามขวานบิ่น – พบหญิงสาวที่ต้องใจเมื่อแก่
พระศุกร์เข้าพระเสาร์แทรก – ความทุกข์ยากเกิดซ้อน ๆ เข้ามาในขณะเดียวกัน
พระอิฐพระปูน – นิ่งเฉย, ไม่รู้สึกยินดียินร้าย
พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ – เปลี่ยนแปงหรือทำให้ผิดไปจากเดิมอย่างตรงกันข้าม
พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่ – รู้ทันกัน
พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง – พูดไปไม่มีประโยชน์ นิ่งเสียดีกว่า
เพชรตัดเพชร – คนเก่งต่อคนเก่งมาต่อสู้กัน
แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร – การยอมแพ้ทำให้เรื่องสงบ
สำนวนไทย หมวด ฟ.
ฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด – ฟังไม่ได้ความแจ่มชัด แล้วเอาไปพูดต่อ
ไฟสุมขอน – อารมณ์ร้อนรุ่มที่คุกรุ่นอยู่ในใจ

สำนวนไทย หมวด ม.

มะกอกสามตะกร้าปาไม่ถูก – พูดจาตลบตะแลงพลิกแพลงไปมาจนจับคำพูดไม่ทัน
มะพร้าวตื่นดก ยาจกตื่นมี – เห่อหรือตื่นเต้นในสิ่งที่ตนไม่เคยมีไม่เคยได้จนเกินพอดี
มัดมือชก – บังคับหรือใช้วิธีการใด ๆ ให้อีกฝ่ายหนึ่งตกอยู่ในอำนาจและจัดการเอาตามใจชอบ
มากหมอมากความ – มากคนก็มากเรื่อง
ม้าดีดกะโหลก – มีกิริยากระโดกกระเดกลุกลนหรือไม่เรียบร้อย
มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว – มีสมบัติเพียงเล็กน้อย แต่กังวลจนนอนไม่หลับ
มือถือสาก ปากถือศีล – มักแสดงตัวว่าเป็นคนมีศีลธรรม แต่กลับประพฤติชั่ว
มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ – ไม่ช่วยแล้วยังขัดขวางการทำงานของผู้อื่น
ไม่ดูตาม้าตาเรือ – ไม่พิจารณาให้รอบคอบ
ไม่มีมูลฝอยหมาไม่ขี้ – ไม่มีเหตุย่อมไม่มีผล
ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้ – ด่วนทำไปทั้ง ๆ ที่ยังไม่ถึงเวลาอันควร
ไม้ใกล้ฝั่ง – แก่ใกล้ตาย
ไม้หลักปักขี้ควาย, ไม้หลักปักเลน – โลเล, ไม่แน่นอน
ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก – อบรมสั่งสอนเด็กให้ประพฤติดีได้ง่ายกว่าอบรมสั่งสอนผู้ใหญ่

สำนวนไทย หมวด ย ร ล

สำนวนไทย หมวด ย.

ยกตนข่มท่าน – พูดทับถมผู้อื่นแสดงให้เห็นว่าตัวเหนือกว่า
ยกภูเขาออกจากอก – โล่งใจ, หมดวิตกกังวล
ยกเมฆ – เดาเอา, นึกคาดเอาเอง; กุเรื่องขึ้น
ยกหางตัวเอง – ยกยอตนเอง
ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว – ทำอย่างเดียวได้ผล 2 อย่าง
ยิ้มด้วยปาก ถากด้วยตา – เยาะเย้ยด้วยกิริยาท่าทาง
ยืนกระต่ายขาเดียว – พูดยืนยันอยู่คำเดียว ไม่เปลี่ยนความคิดเดิม
ยุให้รำตำให้รั่ว – ยุให้ผิดใจกัน, ยุให้แตกกัน

สำนวนไทย หมวด ร.

รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา – ใฝ่ดีจะมีความสุขความเจริญ ใฝ่ชั่วจะได้รับความลำบาก
รักพี่เสียดายน้อง ลังเลใจ, ตัดสินใจไม่ถูกว่าจะเลือกอย่างไหนดี
รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ – รักจะอยู่ด้วยกันนาน ๆ ให้ตัดความคิดอาฆาตพยาบาทออกไป รักจะอยู่กันสั้น ๆ ให้คิดอาฆาตพยาบาทเข้าไว้
ราชรถมาเกย – โชค ลาภ หรือยศตำแหน่งมาถึงโดยไม่รู้ตัว
ราชสีห์สองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้ – คนที่มีอำนาจหรืออิทธิพลพอ ๆ กันอยู่รวมกันไม่ได้
รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง – ทำไม่ดีหรือทำผิดแล้วไม่รับผิด กลับโทษผู้อื่น
รีดเลือดกับปู – เคี่ยวเข็ญหรือบีบบังคับเอากับผู้ที่ไม่มีจะให้
รู้งู ๆ ปลา ๆ – รู้เล็ก ๆ น้อย ๆ, รู้ไม่จริง
รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม – เรียนรู้ไว้ไม่หนักเรี่ยวหนักแรงหรือเสียหายอะไร
รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง – รู้จักเอาตัวรอดหรือปรับตัวให้เข้ากับเหตุการณ์
เรียนผูกต้องเรียนแก้ – รู้วิธีทำก็ต้องรู้วิธีแก้ไข
เรือร่มในหนอง ทองจะไปไหน – คนในเครือญาติแต่งงานกันทำให้ทรัพย์มรดกไม่ตกไปอยู่กับผู้อื่น
เรือล่มเมื่อจอด ตาบอดเมื่อแก่ – มีอุปสรรคเมื่อใกล้จะสำเร็จ

สำนวนไทย หมวด ล.

ล้มหมอนนอนเสื่อ – ป่วยจนต้องนอนพักรักษาตัว
ลางเนื้อชอบลางยา – ของสิ่งเดียวกัน คนหนึ่งชอบแต่อีกคนหนึ่งกลับไม่ชอบ
ลิ้นกับฟัน – การระทบกระทั่งกันบ้างแต่ไม่รุนแรงของคนที่ใกล้ชิดกัน
ลิ้นตวัดถึงใบหู – พูดจาตลบตะแลงเชื่อไม่ได้
ลูกไก่อยู่ในกำมือ – ผู้ที่ตกอยู่ภายใต้อำนาจ ไม่มีทางหนีหรือทางต่อสู้
ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น – ลูกย่อมไม่ต่างกับพ่อแม่มากนัก
เล่นกับหมา หมาเลียปาก – ลดตัวลงไปหรือวางตัวไม่เหมาะสมจึงถูกลามปาม
เลี้ยงลูกเสือลูกจระเข้ – เลี้ยงลูกศัตรูหรือลูกคนพาลจะได้รับความเดือดร้อนในภายหลัง
เลือกที่รักมักที่ชัง – ลำเอียง
เลือกนักมักได้แร่ – เลือกนักมักจะได้ที่ไม่ดี (มักใช้พูดตำหนิผู้เลือกคู่ครอง)
เลือดข้นกว่าน้ำ – ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

สำนวนไทย หมวด ว ศ ส

สำนวนไทย หมวด ว.

วัดรอยเท้า – คอยเทียบตัวเองกับผู้ที่เหนือกว่าเพื่อชิงดีชิงเด่น
วันพระไม่มีหนเดียว – วันหน้ายังมีโอกาสอีก (มักใช้พูดเป็นเชิงอาฆาต)
วัวลืมตีน – คนที่ได้ดีแล้วลืมฐานะเดิมของตน
วัวสันหลังหวะ – คนที่มีความผิดติดตัวทำให้มีความหวาดระแวง
วัวหายล้อมคอก – เรื่องเกิดขึ้นแล้วจึงคิดแก้ไข
ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง – ตำหนิผู้อื่นเรื่องใดแล้วตนก็กลับทำในเรื่องนั้นเสียเอง

สำนวนไทย หมวด ศ.

ศิษย์คิดล้างครู – ศิษย์เนรคุณที่มุ่งคิดจะทำลายล้างครูบาอาจารย์
ศิษย์นอกครู – ศิษย์ที่ประพฤติไม่ตรงตามคำสั่งสอนของครูบาอาจารย์

สำนวนไทย หมวด ส.

สร้างวิมานในอากาศ – ใฝ่ฝันถึงความมั่งมี, คิดคาดหรือหวังจะมี หรือเป็นอะไรอย่างเลิศลอย
สวยแต่รูป จูบไม่หอม – มีคูปร่างหน้าตาสวย แต่มีความประพฤติและกิริยามารยาทไม่ดี
สวรรค์อยู่ในอก นรกอยู่ในใจ – ความสุขที่เกิดจากการทำความดี หรือความทุกข์ที่เกิดจากการทำความชั่วย่อมอยู่ในใจของผู้ทำเอง
สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ – สอนสิ่งที่เขารู้ดีหรือที่เขาถนัดอยู่แล้ว
สันหลังยาว – คำเรียกคนเกียจคร้านเอาแต่นอน
สาวไส้ให้กากิน – เอาความลับของฝ่ายตนไปเปิดเผยให้คนอื่นรู้เป็นการประจานตนหรือพรรคพวกของตน
สิ้นไร้ไม้ตอก – ยากไร้, ขัดสนถึงที่สุด, ไม่มีทรัพย์สมบัติติดตัว
สิบเบี้ยใกล้มือ – ของหรือประโยชน์ที่ควรได้ก็เอาไว้ก่อน
สีซอให้ควายฟัง – แนะนำคนโง่ไม่มีประโยชน์
สุกเอาเผากิน – ทำลวก ๆ, ทำพอเสร็จไปคราวหนึ่ง ๆ
สุนัขจนตรอก – คนที่ฮึดสู้อย่างไม่คิดชีวิต
เส้นผมบังภูเขา – เรื่องง่าย ๆ แต่คิดไม่ออก
เสือซ่อนเล็บ – ผู่ที่มีความเก่งกล้าสามารถแต่ไม่ยอมแสดงออกมาให้ปรากฏ
เสือนอนกิน –คนที่ได้รับผลประโยชน์หรือผลกำไร โดยไม่ต้องลงทุนลงแรง
ใส่ตะกร้าล้างน้ำ – ทำให้หมดราคี, ทำให้หมดมลทิน

สำนวนไทย หมวด ห อ

สำนวนไทย หมวด ห.

หนักไม่เอา เบาไม่สู้ – ไม่มีความอดทนที่จะทำการงาน
หนามยอกเอาหนามบ่ง – ตอบโต้ด้วยวิธีการทำนองเดียวกัน
หน้าไหว้หลังหลอก – ต่อหน้าทำเป็นดี แต่ลับหลังก็นินทาหรือหาทางทำร้าย
หนีเสือปจระเข้ – หนีภัยอันตรายอย่างหนึ่งแล้วต้องพบภัยอันตรายอีกอย่างหนึ่ง
หมาหวงราง – คนที่หวงแหนสิ่งที่ตนเองกินหรือใช้ไม่ได้ แต่ไม่ยอมให้คนอื่น
หมาสองราง – คนที่ทำตัวเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่ายที่มักไม่เป็นมิตรกัน โดยหวังประโยชน์เพื่อตน
หมาหวงห้าง – คนที่หวงชองที่ตนไม่มีสิทธิ์
หมาเห่าใบตองแห้ง – คนที่เก่งแต่พูด
หมายน้ำบ่อหน้า – มุ่งหวังจะได้สิ่งที่ยังมาไม่ถึง
หอกข้างแคร่ – คนใกล้ชิดที่อาจคิดร้ายขึ้นมาเมื่อไรก็ได้
หัวมังกุท้ายมังกร – ไม่เข้ากัน, ไม่กลมกลืนกัน
หัวล้านได้หวี – ผู้ที่ได้สิ่งซึ่งไม่เป็นประโยชน์แก่ตน
หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว – ทำประชด ซึ่งรังแต่จะเสียประโยชน์
เห็นกงจักรเป็นดอกบัว – เห็นผิดเป็นชอบ, เห็นสิ่งที่ไม่ถูกต้องว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
เห็นขี้ดีกว่าไส้ – เห็นคนอื่นดีกว่าญาติพี่น้อง
เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง – ทำเลียนแบบคนใหญ่คนโตหรือคนมั่งมีทั้ง ๆ ที่ตนไม่มีกำลังทรัพย์หรือความสามารถพอ
เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ – หยิบหย่ง, ทำอะไรไม่จริงจัง, ไม่เอาการเอางาน
เหยียบเรือสองแคม – ทำทีเข้าด้วยทั้ง 2 ฝ่าย

สำนวนไทย หมวด อ.

อดเปรี้ยวไว้กินหวาน – อดใจไว้ก่อน เพราะหวังสิ่งที่ดีกว่าข้างหน้า
อ้อยเข้าปากช้าง – สิ่งหรือประโยชน์ที่ตกอยู่ในมือแล้วไม่ยอมคืน
อาบน้ำร้อนมาก่อน – เกิดก่อนจึงมีประสบการณ์มากกว่า
เอาทองไปรู่กระเบื้อง, เอาพิมเสนไปแลกกับเกลือ – โต้ตอบหรือทะเลาะกับคนพาล หรือคนที่มีฐานะต่ำกว่าเป็นการไม่สมควร
เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน – แสดงความรู้หรืออวดรู้กับผู้ที่รู้เรื่องดีกว่า
เอามือซุกหีบ – หาเรื่องเดือดร้อนหรือความลำบากใส่ตัวโดยใช่ที่
เอาไม้ซีกไปงัดไม้ซุง – คัดค้านผู้ใหญ่ ผู้ที่มีอำนาจมากกว่า หรือผู้ที่มีฐานะสูงกว่า ย่อมไม่สำเร็จ และอาจได้รับผลร้ายแก่ตัวเองอีกด้วย
เอาหูไปนา เอาตาไปไร่ – แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็น